Deze video is opgenomen in 2020 voor de opleiding CMD ’s Hertogenbosch. Onlangs vond ik dit bestand weer en nu is deze video hier nog eens te bekijken. Hieronder kun je de tekst van de video lezen.
De tekst van de video
Eén van de beeldprincipes waar we het in dit vak over hebben, noemen we Grote Vormen. Daar horen ook een paar begrippen bij, namelijk Vorm versus Tegenvorm en focuspunt.
Grote Vormen
We vragen jullie aandacht te hebben voor Grote Vormen. Waarom? Denk aan posters die je van afstand ziet hangen in de stad. Of een tijdschrift dat je vluchtig doorbladert. Posters die opvallen, van grote afstand, bevatten heel waarschijnlijk grote vormen. De websites of spreads in een tijdschrift, waar je maar een halve seconde naar kijkt, proberen die aandacht in die halve seconde te vangen.
Ontwerpers met lef, durven het vlak in te delen, te veroveren zou je kunnen zeggen, met grote vormen of contouren. Zoek zelf ook voorbeelden die je kunnen helpen om inspiratie op te doen.
Vorm versus tegenvorm
Als je een vorm toevoegt aan een compositie, ontstaat er vanzelf een tegenvorm: de restvorm. Niet altijd komt de restvorm over als een zelfstandige vorm. Vaak is het wit, de achtergrond, gewoon een soort lucht, de ruimte. Dat mag, niets is verboden. Maar het is de moeite om te zoeken of je de restvorm kunt laten meespelen.
Veel ontwerpers en ook schilders daarvoor, hebben met vorm en tegenvorm gespeeld. Hier zie je een schilderij van Willem Witsen, rond 1900 geschilderd, waarbij hij gebruikt maakt van grote vormen, door vereenvoudiging in een paar tonen. Niet alleen het gebouw links is belangrijk maar ook de vorm van de lucht. Of dit schilderij van Weissenbruch (Jan Hendrik Weissenbruch 1824 – 1903) rond dezelfde tijd geschilderd: vereenvoudiging waardoor een sterke compositie met grote vormen ontstaat. En de ruimte ònder de brug is even belangrijk als de brug zelf.
Regisseurs gebruiken grote vormen in composities. Hier zijn shots uit Citizen Kane van Orson Welles.
Visuele grapjes
Vorm en tegenvorm zijn allebei belangrijk, ze kunnen elkaar aanvullen. Vaak kom je voorbeelden tegen waarbij de tegenvorm een andere betekenis heeft. Zie je hier een vaas of twee gezichten? Dit zijn meestal visuele grapjes, optische illusies. Het principe wordt wel gebruikt in grafische vormgeving: hier in het logo van Fed Ex. Herken je de pijl?
Grote vormen en vorm versus tegenvorm zijn dus elementair voor de composities die jullie maken.
Focuspunt
Tot slot aandacht voor het focuspunt. Dit heeft alles te maken met de hiërarchie van het beeld: waar gaat je aandacht naar toe? En daarna? Wat is de hierachie? Focuspunt en hiërarchie kun je goed herkennen in dit werk van Müller-Brockmann (Josef Müller-Brockmann 1914 – 1996). Deze poster heeft hij ontworpen in 1955. Een duidelijk focuspunt is het midden van de cirkels. Een toeschouwer wil altijd snel weten waar het over gaat, in dit geval: Beethoven. En de extra informatie, welke muziek van Beethoven, waar wordt het gespeeld, heeft ook een structuur. Je ziet ook weer grote vormen en een duidelijke indeling.
Stappen
Onthoud vooral de stappen: Attention (door grote vormen en vorm versus tegenvorm) en Interest (informatie) door het focuspunt.
Samenvatting
Samenvattend: er zijn geen wetten of puur theoretische regels bij het ontwerpen. Streef naar eenvoud (vermijd overlapping enz) Creëer grote vormen, houdt rekening met de restvorm en bepaal het focuspunt. Je moet blijven zoeken en proberen en blijven werken met de begrippen die we net besproken hebben. Blijf ook variëren!
Leer vooral van elkaar en durf te durven en durf te twijfelen.
Gebruikte beelden
00:40 Daniel Edmunson, Luces basic
00:42 Jean-François Roebers
00:44 Marta Gawin
01:12 Willem Witsen
01:26 Jan Hendrik Weissenbruch
02:10 Lyan Eersteling (student cohort 2019)
02:27 Josef Müller-Brockmann
Laat hieronder maar weten of de uitleg duidelijk en nuttig was. Bedankt!
